မူအက်စတာ ရေးသားသည်။ သီးနှံဈေးကွက် အာမခံချက်မရှိနိုင်သေးသရွေ့ ဘိန်းခင်းတွေရှိနေအုန်းမှာပါ။ ကယားပြည်နယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ ပြည်နယ်အစွန်အဖျားရွာလေးတွေမှာ မူးယစ်ဆေးဝါးပင်တွေ စိုက်ပျိုးထားရှိပါတယ်။ ၎င်းတို့တွေက နေ့စဉ်မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက် စိုက်ပျိုးထားရှိရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်နယ်အစွန်အဖျားရွာလေးတွေကတော့ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်နဲ့ နီးစပ်တဲ့ ကရင်ပြည်နယ်အစွန်အဖျား၊ ရှမ်းပြည်နယ်အစွန်အဖျားရွာလေးတွေမှာ စိုက်ပျိုးထားရှိထားပါတယ်။ ကယားပြည်နယ်တွင်းမှာရှိတဲ့ ကျေးရွာလေးတွေမှာ ဘိန်းမျိုးစေ့ရောက်ရှိလာတာဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း ၂ဝ လောက်ကတည်းက ရောက်ရှိလာတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်ကနေလာပြီး ဘယ်လိုရောက်လာတာလဲဆိုတာတော့ မသေချာတော့ပါဘူး။ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်နဲ့ ထိစပ်တဲ့ ရွာလေးတွေမှာ ပျံ့နှံ့နေခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းမူးယစ်ဆေးပင်တွေဟာ အခုချိန်ထိရှိနေတုန်းပါပဲ။ ဌာနဆိုင်ရာ မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့တွေက နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သွားရောက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပေမယ့် ရှိနေဆဲပါပဲ။ နှစ်တစ်နှစ်ရဲ့ အောက်တိုဘာလကုန် နိုဝင်ဘာလဆန်းဝင်ပြီဆိုတာနဲ့ မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့၊ ဌာနဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတွေ စုပေါင်းပြီး ဘိန်းခင်းရှိတဲ့နေရာတွေကို လိုက်လံရှင်းလင်းခဲ့ကြရပါတယ်။ […]

စိုင်းလင်းလင်းဦး   အကျအနဆောက်လုပ်ထားတဲ့ အိမ်ခြေ ၅ဝ ရှိရွာတစ်ရွာဟာ သုသာန်တစ်ခုအလား ငြိမ်သက်နေပါတယ်။ အံဩစရာကောင်းနိုင်ပေမယ့် ဒီနေရာဟာ လူနေထိုင်ဖို့အတွက်ပဲ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဆောက်လုပ်ခဲ့တာပါ။ ပျဉ်ကာ သွပ်မိုးနဲ့ အိမ်သာတွေပါဝင်တဲ့ အိမ်စုလေးဟာ စစ်ရှောင်ဒုက္ခသည်တွေအတွက် အစိုးရ ကေအဲန်ပီပီတို့ရဲ့ ပြည်ထောင်စုအဆင့်အပစ်ရပ်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ပါ အချက်အရ စံပြကျေးရွာ နေရာတစ်ခုအဖြစ် အစိုးရက ဖေါ်ဆောင်ပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ယခုအခါမှာတော့ ဒီနေရာကို အစောင့်သဘောအဖြစ်သာ အိမ်(၅၀)ထဲက ရွာအပြင်ဖက်လမ်းအနီးရှိ နေအိမ်တစ်အိမ်မှာ ဒေါ်စူးမယ်တို့မိသားစု နေထိုင်ပါတယ်။ “ကျမတို့ကတော့ ပျက်စီးတာတွေမရှိအောင် နေနေတဲ့သဘောပါပဲ။”ဟု အိမ်ရှင် ဒေါ်စူးမယ်က ပြောပါတယ်။ ဆောက်လုပ်ထားတာနှစ်နှစ်သာသာ ရှိသေးပေမယ့် သက်တမ်းနဲ့ မလိုက်ဖက်အောင် ခြုံနွယ်တွေနဲ့ ဖုံးလွမ်းနေပြီး တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေတဲ့ အထီးကျန်အိမ်ရာတည်ရှိရာဖက်ကို လက်ညိုးထိုးရင်း “လူတွေတစ်ယောက်မှတော့ […]

စူးမယ် ၊ ထျိုးမြာ နေအိမ်ခြံဝင်းတစ်ခုထဲက သစ်ပင်အောက် ထိုင်ခုံတစ်ခုပေါ်ထိုင်ပြီး ခေါင်းငုံ့စာရေးနေတဲ့ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ယာက် အာရုံစူးစိုက်စာရေးနေတာကိုကြည့်ရင် သူမဟာ သာမန် လူတစ်ယောက်လို့ပဲ ထင်မြင်မိမှာပါ။ တကယ်ပါပဲ သူမဟာ သာမန်လူတစ်ယောက်ပါပဲ။ သူမဟာ ခြေတု တစ်ဖက် တပ်နေရတာကလွဲလို့ သာမန်လူတစ်ယောက်လုပ်နိုင်တဲ့ အလုပ်အားလုံးကို လုပ်နိုင်သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူမကို မသန်ပေမယ့် စွမ်းတယ်လို့လည်း ပြောလို့ ရပါတယ်။ သူမဟာ မိသားစုထဲက မောင်နှမ လေးယောက်ထဲမှာ တတိယမြောက် သမီးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူကတော့ ပညာရေးဝန်ထမ်းဖြစ်တဲ့ မူလတန်း ကျောင်းအုပ်ဆရာမ တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ စည်ပင် ရပ်ကွက်မှာ နေထိုင်တဲ့ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲ ဖြေဆိုထားဆဲဖြစ်တဲ့ […]

မူအက်စတာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာရှိတဲ့ ပြည်နယ်/တိုင်းတွေအလိုက်မှာ ၎င်းတို့ကိုယ်စီအလှတရားလေးတွေကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြပါတယ်။ ကျွန်မတို့ ကယားပြည်နယ်မှာဆိုရင်လည်း သွားရောက်လည်ပတ်စရာ နေရာလေးတွေ၊ တောတောင်သဘာဝအလှ၊ ရေမြေအလှ၊ တိုင်းရင်းသားရိုးရာ အလှလေးတွေ၊ ရောက်လေရာနေရာတိုင်းမှာလည်း အမှတ်ရစရာနေရာလေးတွေက အများကြီးရှိနေပါတယ်။ ကယားပြည်နယ်မှာ လေ့လာစရာ၊ လည်ပတ်စရာကောင်းတဲ့ နေရာလေးတွေ အများကြီးရှိတဲ့အနက် ဖရူဆိုမြို့ပေါ်ကနေ နာရီဝက်လောက်အကြာ တောင်တက်တောင်ဆင်း အကွေ့အပတ်တွေကြားမှာ ကားစီးရင်း တောင်အမြင့်ကြီးတစ်နေရာအရောက်မှာတော့ အောက်ဘက်ကို ငုံ့ကြည့်လိုက်ရင် ရေတံခွန်လေးတည်ရှိနေတာကို မြင်တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ရေတံခွန်လေးရဲ့ နာမည်လေးကတော့ ဖရူနူလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရေတံခွန်အနီး လမ်းဘေးနေရာမှာ ကားရပ်ပြီး ရေတံခွန်တည်ရှိရာနေရာထိကို တောင်ကုန်းအတိုင်း ခြေကျင်နဲ့ဆင်းရမှဖြစ်ပါတယ်။ ဆယ်မိနစ်၊ ဆယ့်ငါးမိနစ်လောက် ခြေကျင်နဲ့ကုန်းဆင်းပြီးရင် တော့ ရေတံခွန်ရှိရာ ရောက်သွားခဲ့ရပါတယ်။ လမ်းကတော့ လူသွားလမ်းကျဉ်းကျဉ်းလေး လူတစ်ဦးစာတစ်လမ်းပဲရှိပါတယ်။ […]

ဦးမြာ ဒီးမော့ဆိုမြို့ရဲ့ အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ကယားလူမျိုးတွေနေထိုင်ကြတဲ့ ဘိုးလျားကျေးရွာကို ဆိုင်ကယ်နဲ့ တစ်နာရီလောက်အကြာမောင်းပြီး အလည်တခေါက်ထွက်ခဲ့ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီရွာကို ဒီးမော့ဆိုကနေ ဒေါတမကြီးဘက်ကိုသွားတဲ့လမ်းဘက်ကိုသွားတဲ့လမ်းကနေ ဒေါလောခူရွာအရောက်မှာဘဲ လမ်းခွဲလေးကနေ ဆက်သွားရပါတယ်။ ၎င်းကျေးရွာရှိ ဒေသခံပြည်သူဟာ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်တဲ့ တောင်ယာ၊ လယ်ယာကိုသာ စားဝတ်နေရေးအတွက် အဓိကထား လုပ်ကိုင်နေကြတာကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။ မနက်ခင်းလေးရဲ့ ရွာအဝင်မှာဆို ကြက်တွန်သံ ဌက်အော်သံတွေနှင့်အတူ ကြားနေရ၊ မြင်နေရတာက စပါးထောင်းသူကထောင်း၊ ပဲကြမ်းထောင်းသူကထောင်း၊ ဝက်စာလုပ်သူလုပ်၊ ရေခပ်သူခပ် မြင်တွေ့လိုက်ရပါတယ်။ ၎င်းကျေးရွာဟာ ကယားလူမျိုးတို့ရဲ့ ရိုးရာတစ်ခု တံခွန်တိုင်ကို ကိုးကွယ်ကြတဲ့ ကျေးရွာလေး ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၉ဝခုနှစ်မှ ခ.လ.ရ (၇၂) တပ်ရင်းမှ စေတီတစ်ဆူ လာရောက်တည်ပေးရာမှ မိမိတို့ကိုယ်ကို […]

ထျိုးမြာ ကယား(ကရင်နီ) ပြည်နယ်မယ်စဲ့မြို့နယ်ဘက်မှာရှိတဲ့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်လိုက်တာဟာ ငါးလဝန်းကျင်ရှိပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကြီးမားတဲ့ကုန်သွယ်မှုတွေ လုံလောက်တဲ့အခြေအနေမရှိသေးတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာနှစ်ဘက်နားလည်မှုစာချွန်လွှာထိုးလိုက်ရုံနဲ့တော့ ရှင်းလင်းတိကျတဲ့ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်တွေရှိမနေသေးဘဲ နားလည်မှုအခြေခံ သို့မဟုတ် မြေစမ်းခရမ်းပျိုးအဆင့်နဲ့ သွားမလားဆိုတာမျိုး စဉ်းစားကြကောင်း စဉ်းစားလိမ့်မယ်။ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုအဆင့်ကတော့ ခုနေအခါမှာ မတွေ့ရသေးဘူးလို့ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ KNPP တာဝန်ရှိသူတဦးက သုံးသပ်ပြောပြပါတယ်။ ဥပမာဆိုရင် ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းလွယ်ကူအဆင်ပြေမှု၊ ကုန်ကျမှု၊ နှစ်ဘက်လုပ်ငန်းရှင်များရဲ့ အရေအတွက်နဲ့ ကုန်စည်ပစ္စည်းတောင်းဆိုမှု၊ လိုအပ်မှုပမာဏ၊ အမျိုးအစား၊ ဆိုလိုုတာက ဝယ်လိုအား၊ ရောင်းအားအပြင် ဖြည့်ဆည်းပေးမဲ့ ဈေးကွက်အနေအထား၊ နှစ်ဘက်နဲ့အသားကျမဲ့ ကုန်စည်များရဲ့ နှုန်းထားများနဲ့ အခွန်အကောက်နှုန်းထားတွေနဲ့ အခြားသော လိုအပ်မှုတွေလည်း ရှိနေနိုင်ပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် ကြီးမားတဲ့ ကုန်သွယ်မှုအဆင့်မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ KNPP […]

  စိုင်းလင်းလင်းဦး တမူထူးခြားသော ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဌာနေလူမျိုးစုတို့၏ လူနေမှုဘဝကို ကျနော်တို့ဒေသအတွင်းတွင် တွေ့မြင်နေရပါသည်။ သဘာဝအတိုင်းနီးပါး ကျန်ရှိလျှက်ရှိသော သစ်တော၊ တောင်တန်းတစ်လျှောက်ကုန်မြင့်ပေါ်တွင် အများစုနေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုများ၏ ဒေသဟုဆိုလည်း မမှားပေ။ သူတို့သည် ယာလုပ်ငန်းကို အဓိကအလုပ်အကိုင်အဖြင့် ဝမ်းစာကို ဖြည့်ကြလေသည်။ လူမျိုးစုတစ်ခုစီတိုင်းသည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ကိုယ်စီရှိကြသည်။ မတူကွဲပြားဟန်ရှိလေသော ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းပွဲတော်၊ ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှု၊ အမူအကျင့်များကို အပေါ်ယံမျှသာ ကြည့်မြင်တွေ့ရုံဖြင့်ပင် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလေသည်။ ထဲထဲဝင်ဝင်သာ စူးနှစ်လေ့လာပါက ဆန်းသစ်ခြင်းနှင့် ညှိ့ယူဖမ်းစားနိုင်မှုကို ဆိုဖွယ်ရာမရှိတော့ပါ။ ထို့ကြောင့် ထိုမူဟန်များက ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လေတော့သည်။ ယင်းမူဟန်များပိုင်ဆိုင်ထားသော ထိုဒေသကား မူလအသုံးအနှုန်း ကရင်နီပြည်ခေါ် ကယားပြည်နယ်ပင် ဖြစ်နေသည်ဟု ဦးဌေးအောင်က အခိုင်အမာပြောသည်။ ဦးဌေးအောင်သည် […]

စူးမယ် အသားဖြူဖြူ အရပ်မြင့်မြင့် အပြာရောင် ကယားအဆင် အကျင်္င်္ီ ဝတ်ဆင်ထားတဲ့ လူလတ်ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးဟာ ဗမာစကားကို အသံဝဲဝဲလေးနဲ့ လုပ်ငန်းအကြောင်း ပြောနေပါတယ်။ လုပ်ငန်းအကြောင်း ပြောနေချိန်မှာ သူ့ရဲ့ အကျင်္ီ ဘယ်ဘက် ရက်ဘတ်ပေါ်မှာတော့ ကယားပြည်နယ် အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ နေ့စဉ်အသုံးပြုနေကြတဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းကွန်ယက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ တယ်လီနော အမှတ် တံဆိပ်ကို ထိုးထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ သူကတော့ ဥပဒေဘွဲ့နဲ့ နိုင်ငံတကာကျောင်းပြီးထားတဲ့ ရှေ့နေတစ်ယောက်ဖြစ်သလို မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်တဲ့ တယ်လီနော ကုမ္ပဏီ မှာ ဝန်ကြီးဌာနဆိုင်ရာကိစ္စတွေနဲ့ ပါတ်သက်ပြီး နေပြည်တော် မှာ ရုံးထိုင်ပြီး တာဝန်ခံ ပြောဆို ဆက်ဆံနေရတဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် […]

ဦးမြာ ရှားတောမြို့နယ် စုစည်းရွာမှာနေတဲ့ အသက် ၂ရ နှစ်အရွယ် ကူးရယ်နိုရာဟာလည်း သူ့ရဲ့ ဇာတိမြေကနေ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့တဲ့ သူတယောက်ပါ။ သုံးနှစ်သား အရွယ်ကတည်းက မိသားစုတွေနဲ့ ရှားတောမြို့နယ် ဒေါခရောအော့ရွာ ဇာတိမြေကနေ ထွက်ပြေးလာခဲ့ရတဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။ ″ ဖြတ်လေးဖြတ်တုန်းကကျနော်ကငယ်ငယ်လေးပဲရှိပါသေးတယ်။ ဘာမှလည်းမသိဘူး ကျတော် ရှားတောမှာပဲ ကြီးလာတယ်။ ကျတော် သုံးနှစ်လောက်ပဲ ရှိသေးတယ် အဲ့ဒီ ဖြတ်လေးဖြတ်တုန်းက အရမ်းရှူပ်ခဲ့တယ်လေ ″ လို့ဆိုပြီး သူ့ရဲ့ ဖြတ်လေးဖြတ်တုန်းက ကြုံခဲ့ရတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို ပြောပြသွားပါတယ်။ ခူးကူးရယ်နိုရာဟာဆိုရင် ပညာကို ဆုံးခန်းတိုင်အောင် မဆည်းပူးနိုင်ခဲ့ပဲ ၂၀၀၆-၀ရ ခုနှစ်မှာ ၉တန်းကျောင်းသားဘဝနဲ့ ပညာသင်ဘဝကို ကျောခိုင်းခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုုပါတယ်။ ပညာဆက်လက် မဆည်းပူးနိုင်တော့ပဲ တစ်နေ့မှာ […]

ထျိုးမြာ မတ်လတစ်ရက်နေ့ကစပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ဟာဆိုရင် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုရှိလာပြီလို့ စကြားခဲ့ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မတ်လပထမရက်မှာပဲ ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖယ်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) ရဲ့ နို်င်ငံရေးဆို်င်ရာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (DPN) နဲ့ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဗဟိုဌာနဥက္ကဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့က တွေ့ဆုံဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာဆိုရင် ရင်းနှီပွင့်လင်းစွာဆွေးနွေးညှိနှိုင်းနိုင်ခဲ့ကြပြီးတော့ UNFC ရဲ့အဆိုပြုချက် (၉)ချက်အပေါ် သဘောတူညီချက်တွေရရှိဖို့ မျှော်လင့်ချက်များခိုင်မာစေတဲ့ ရလဒ်ကောင်းတွေရရှိခဲ့ပါတယ်လို့ သိရပါတယ်။ UNFC ကတောင်းဆိုထားတဲ့အချက် ၉ ချက်အပေါ် အစိုးရနဲ့ သဘောတူညီချက်ရနိုင်မည်လားဆိုတဲ့ မေးခွန်းအပေါ် ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အား ပံ့ပိုးသည့် အစီအစဉ်ဌာနငြိမ်းဖောင်ဒေးရှင်းမှ မရန်ဂျော်ဂွန်းကတော့ ယခုလိုသုံးသပ်ပြောဆိုသွားပါတယ်။ “မူအားဖြင့် သဘောတူညီတယ်။ အနည်းနဲ့အများတော့ တက်ရောက်မှု ရှိနေတယ်။”လို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စဉ်အကြောင်းတွေကို လူငယ်များနှင့်တွေ့ဆုံစဉ် သုံးသပ်ပြောသွားခဲ့ပါတယ်။ […]