ဦးမြာ မော်ချီးမြေပြိုမှုကြောင်း ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြရတဲ့ ဒေသခံတွေဟာ နေရာသစ်မှာ နေထိုင်ပြီး စီးပွားရေး လုပ်ကိုင်ရတာ အဆင်မပြေကြောင်း သိရပါတယ်။ မြေပြိမှုထဲအိုးအိမ်များ ဆုံးရှူံးသွားရတဲ့လူတွေကိုတော့ လက်ရှိမှာမော်ချီးဒေသနဲ့ လေးမိုင်ခန့်ဝေးတဲ့နေရာမှာ အလင်းတန်းကျေးရွာအမည်ဖြင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးကိုအစိုးရမှ ဆောင်ရွက်ပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ “အဲ့ဒီမှာကသူတို့ချပေးတဲ့နေရာနဲ့က စီးပွားရေးလုပ်စားလ ို့မရဘူးစီးပွားရေးတစ်ခုဖြစ်ဖို့အတွက် ဝမ်းစာကိုရှာလို့မလွယ်ဘူး။ ကိုယ်တတ်ထားတဲ့ပညာနဲ့ အဲ့ဒီနားမှာလည်း လုပ်လို့မရဘူး။ ကျတော်ဆိုရင် ပရိဘောဂတတ်တယ် ကျတော့်မိန်းမဆိုရင် စက်ချုပ်တယ်။ အဲ့မှာအိမ်ခြေလေးငါးဆယ်လောက်နဲ့ ကျတော်တို့ ပရိဘောဂသွားလုပ်လို့ မရဘူးစက်ချုပ်လို့မရဘူး။ အဲ့ဒါကြောင့် နောက်ဆုံးဟိုမှာက စားဝတ်နေရေး ကျပ်တည်းလာတယ်။” ဟု အလင်းတန်းကျေးရွာတွင် နေထိုင်သူ ကိုဒိုးလုံးကပြောသည်။ မော်ချီးဒေသရှိဒေသခံများဟာသတ္တုကိုသာအဓိကကထားပြီးစားဝတ်နေရေးအတွက် လုပ်ကိုင်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြေပြိုမှုဖြစ်ပြီးနောက်ပို်င်းမှာအလုပ်ရှားပါးလာတဲ့အမျှ တစ်ပိုင်တစ်နိုင်စီးပွားရေးအဖြစ် ဈေးရောင်းလုပ်ကိုင်နေကြတဲ့ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်လည်း ထိခိုက်မှုတွေ ရှိလာတယ်လို့ […]

ဂျွန်ဖရီးကိုု ဖွံဖြိုးတိုုးတက်တဲ့ လူမှုအသိုုင်းအဝန်း တစ်ခုု တည်ဆောက်တဲ့နေရာမှာ အခြေခံကျတဲ့ အရာဟာ ပညာရေး ပဲဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာရှင် ပညာရေး ဒါမှမဟုုတ် အလွတ်ကျက်ပညာရေး ကိုု ဆိုုလိုုနေတာတော့ မဟုုတ်ပါ။ မိမိတိုု့ရဲ့ အတွေးအခေါ်၊  အသိအမြင်၊ တီထွင်ဖန်တီးနုိုင်မှု စွမ်းရည် စတဲ့ အရာတွေကိုု ပိုုမိုုကောင်းမွန်လာအောင် သင်ယူ လေ့လာနိုုင်တဲ့ အရည်အသွေးပြည့် ပညာရေးကိုု ဆိုုလိုုခြင်းပါ။ ယခုုအချိန်မှာတော့ မြန်မာနိုုင်ငံအတွင်း နိုုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု များ တဖြည်းဖြည်း ရှိလာသလိုု ဆယ်စုုနှစ်များစွာ နောက်ကျကျန်နေခဲ့ ရတဲ့ ပညာရေးစနစ် ကိုလည်း အပြောင်းအလဲများနဲ့ စတင်ဖို့ ခြေလှမ်းပြင်နေကြပါပြီ။ Right to Education : ပညာသင်ယူဖို့အခွင့်အရေး မြန်မာနိုုင်ငံမှာ […]

ကယားအမျိုးသား စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီမှ အသစ် ပြန်လည်ရေးဆွဲသည့် ကြယ်ဖိုးကြီး အက္ခရာသုံး ကယားစာပေ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းသစ်အား အသုံးပြု သင်ကြားရန် သဘောတူကြောင်း ကယားပြည်နယ်လွှတ်တော်က ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ် ပညာရေးမှူးမှ လက်ရှိ အစိုးရ စာသင်ကျောင်းများတွင် သင်ကြားနေသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအား ကယားဘာသာသို့ပြန်ဆိုထားသည့်အတိုင်း မဟုတ်သည့်အတွက် ၎င်းအနေဖြင့် ခွင့်မပြုနိုင်ဟု တရားဝင်ပြောဆိုနေသည့်ကြားမှ ယင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းအား စက်တင်ဘာလ ရ ရက်နေ့တွင် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ “လက်ရှိသင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာပါတဲ့ သင်ခန်းစာအချို့က ကျနော်တို့ ဒေသလူတွေမသိနိုင်ဘူးလေ။ ဥပမာ ဓ ဓနိတန်း ပင်လယ်ကမ်း အဲ့လိုမျိုးတွေက ဒီကလူတွေအတွက် မသိနိုင်ဘူလေ။ ဒေသနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ပုံစံမျိုးပြန်ဆွဲလိုက်တာ။”ဟု ကယားအမျိုးသားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး […]

ရှားမြာ  တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ဘာသာပေါင်းစုံ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် The Team Myanmar ဇာတ်ကားကို ရပ်ရွာများအတွင်း မတူကွဲပြားမှု၊ ကလေးအခွင့်အရေး၊လူ့အခွင့်အရေး၊ ပုံသေသတ်မှတ်သည့် အယူသည်းမှုလျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ပြီး ပြသမှုများ ပြုလုပ်လျှက်ရှိသည်ဟု ငြိမ်းဖောင်ဒေးရှင်းမှ စီမံကိန်းမန်နေဂျာ ကိုဒေဝါကဆိုသည်။ “ဗီဒီယိုပြပေးပြီးတော ရရှိတဲ့ ဗဟုသုတ မေးခွန်းတွေမေးတယ်။ကျောင်းနေအရွယ်ကလေးတွေ ကျောင်းမနေရပဲ အလုပ်လုပ်နေရတယ်။ ဒါမဖြစ်သင့်ဘူးပေါ့။ကိုယ့်ရွာကိုယ့်ဒေသမှာ ရှိတဲ့ ပုံသေအယူဆတွေ ဥပမာ အပျိုကြီးတွေက ဇီဇာကြောင်တယ်။ အပျိုကြီးတိုင်းက ဇီဇာမကြောင်ဘူးလေ။ ကယားကဖဲရိုက်တယ်။ ကယားအားလုံးက ဖဲရိုက်တာ မဟုတ်ဘူးလေ။”ဟု ကိုဒေဝါက ပြောသည်။ ကယားပြည်နယ်အတွင်း ကလေးအခွင့်အရေးမဆုံးရှုံးရန် ၊ လူ့အခွင့်အရေးမဆုံးရှုံးရန် ၊ လူမျိုးပေါင်းစုံ ဘာသာပေါင်းစုံ   မတူကွဲပြားသော်လည်း အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်သွားနိုင်ရန် စသည့် […]

မူအက်စတာ လူငယ်များ နိုင်ငံရေးအသိပညာ တိုးပွားလာစေရန်အတွက် ပညာရေးစနစ်တွင် နိုင်ငံရေးအသိပညာနိုးကြားစေသည့်ဘာသာရပ်များ ထည့်သွင်းသင်ကြားပေးရန် လိုအပ်နေသည်ဟု ကရင်နီလူမှုဖူလုံရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပင်မ (KSWDC)မှ ပြည်တွင်းစီမံကိန်းတာဝန်ခံ ကိုဗညားက ပြောသည်။ နိုင်ငံရေးအသိပညာမရှိခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်မှုအပိုင်းတွင် ပြည်သူများကိုအလုပ်အကျွေးပြုလုပ်ပေးမည့် မူဝါဒရေးဆွဲရန် အသိတရားအားနည်းစေသည်ဟု ၎င်းက ဆိုပါသည်။ “နိုင်ငံရေးအသိအမြင်ဖွံဖြိုးမှ နိုင်ငံကိုဘယ်လိုတည်ဆောက်မယ် ဘယ်လို မူပေါ်လစီတွေချမှတ်မလဲ ကဏ္ဍအစုံမှာလဲ ဘယ်လိုမျိုးလုပ်မလဲ ပြည်သူတွေကို ဘယ်မျိုးအလုပ်အကျွေးပြုမလဲ၊ မတူကွဲပြားမှုတွေကို ဘယ်လိုအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်လို့ရမလဲ စတဲ့အရာတွေကို သိလာမှာပါ။”ဟု ကိုဗညားက ပြောသည်။ နိုင်ငံတွင်ရှိနေသော နိုင်ငံသားတိုင်း၊ လူမျိုးတိုင်းသည် နိုင်ငံရေးအမြင်ရှိရန် မဖြစ်မနေလိုအပ်ကြပြီး နိုင်ငံရေးအမြင်မရှိပါက အရာရာနောက်ကျကျန်နေမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းဘာသာရပ်ကို ကလေးဘဝတည်းက အစပျိုးထားနိုင်ရင် အဆင်ပြေမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူဖြစ်သည့် ဦးစိန်ဝင်းက ပြောသည်။ “ကလေးဘဝကစပြီး အစပျိုးထားပေးနိုင်ရင် […]

ထ ျို း မြာ ကယားပြည်နယ်၏ ပညာရေးရံပုံငွေပွဲအဖြစ် ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လကုန်ပိုင်းက စင်ကာပူ၌ သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည့် ကယား  ပြည်နယ်အနုပညာရှင်များအဖွဲ့သည် ရံပုံငွေပွဲမှ ရရှိလာသည့် အလှူငွေ (၃၆) သိန်းကျော်ကို ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာသင်ကျောင်းများသို့ လာရောက်လှူဒါန်းခဲ့ကြသည်။ နာမည်ကြီး အဆိုတော်များဖြစ်ကြသည့် အောင်ထက်၊ ဟက်ကက်၊ သောမတ်စ်ကောင်းမြတ်နှင့် မော်ဒယ် ကယ်ရိုလိုင်းတို့ ပါဝင်သည့် ကယားပြည်နယ်မှ အနုပညာကြယ်ပွင့်များ (Karenni Artistes Association) အဖွဲ့သည် (၁၄၁) ကြိမ်မြောက် ကရင်နီအမျိုးသားနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လအတွင်းက စင်ကာပူတွင် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲတစ်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒီးမော့ဆိုမြို့ ယူဆမိုဆိုအလယ်တန်းကျောင်းသို့သွားရောက်လှူဒါန်းစဉ်ပုံ။ ဧရာဝတီတိုင်း ပန်းတနော်မြို့နယ် ဂယက်စု(ခ)လိပ်ပုတ်ကုန်း မူလတန်းလွန်ကျောင်းတွင် ဆယ်သိန်းနှင့်ခုနှစ်သောင်း၊ […]

ကော်မိန်း ဖားဆောင်းမြို့နယ် ခဲမဖြူအနီးရှိ စုစည်းကျေးရွာတွင် စာသင်ကျောင်းမရှိသည့်အတွက် ကျောင်းသား ၅ဝ ခန့် အခက်               အခဲဖြစ်နေကြပြီး မိုင်ဝက်ခန့်ဝေးသော ခဲမဖြူကျောင်းသို့ သွားရောက်၍ ပညာသင်ကြားမှု ပြုလုပ်နေရသဖြင့် ဒေသခံများမှ       ကျေးရွာစာသင်ကျောင်းတစ်ခုကို အလိုရှိနေကြသည်။ စုစည်းကျေးရွာမှ ခဲမဖြူကျောင်းသို့ ကျောင်းတက်ရသည့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည့်အတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်များထံ တင်ပြတောင်းဆိုထားသည်ဟု ဒေသခံဒေါ်နှင်းဖြူက ပြောသည်။ “စားဝတ်နေရေးအတွက် ကလည်းတစ်ဖက်ဆိုတော့ ကလေးတွေကိုလှည့်မကြည့်နိုင်ဘူးလေ။ ဆိုင်ကယ်တွေရှိလို့ လိုက်ပို့နိုင်ရင်တော်သေးတယ်။ ဆိုင်ကယ်တွေလည်းမရှိတော့လိုက်မပို့နိုင်ဘူး။ ဆိုင်ကယ်တွေ သွားသွားလာလာနဲ့ ကျတော့         […]

သီတာအောင် အဲ့ဒီနေ့ကတော့ မိုးတအုံ့အုံ့နဲ့ မိုးဖွဲလေးတွေ ရွာနေတဲ့နေ့လေးတစ်နေ့မှာပေါ့။ အဲ့ဒီနေ့ရဲ့ အရုဏ်ဦးအချိန်က တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲဖြေဆိုထားတဲ့ ကျောင်းသူ/ သားတွေ အတွက် အောင်စာရင်းကြည့်ဖို့ ရင်ခုန်နေကြတဲ့ အချိန်လေးပါ။ တချို့ကတော့ မိုးလင်းနေပြီဖြစ်တဲ့ ဇွန်လ ၁၁ ရက် မနက် ၆ နာရီလောက်မှာတော့ သူတို့နာမည်တွေ ရေးထိုးထားမယ့် စာမေးပွဲအောင်စာရင်းကို သွားကြည့်နေကြပြီပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အောင်စာရင်းကိုသွားကြည့်တဲ့ သူတွေထဲမှာတော့ အသက် ၃ဝ အရွယ်အစ်ကိုတစ်ယောက်နဲ့ အသက် ၁၆နှစ်သာထင်ရတဲ့ ညီမငယ်လေးတစ်ယောက်လည်း အပါအဝင်ပါပဲ။ ထူးခြားတာတစ်ခုက ညီမငယ်လေးဟာ ခြေတစ်ဖက်က အခြားတစ်ဖက်ထက် တိုနေပြီး လက်နှစ်ဖက်လုံးကလည်း တံတောင်ဆစ်မပါပဲနဲ့ တိုတိုလေးဖြစ်နေတာပါ။ အောင်စာရင်းကြည့်ပြီး ပြန်ထွက်လာတဲ့အချိန်မှာတော့ မောင်နှမ နှစ်ယောက်လုံး အပြုံးကိုယ်စီနဲ့ပါ။ အစ်ကိုက […]

အစိုးရအသိမှတ်မပြုသည့် မော်ချီးကျောင်းတွင် ကိုယ်ပိုင် သင်ကြားရေးစနစ်ဖြင့် သင်ကြားနေရ ထျိုးမြာ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုမခံရသော မော်ချီးကျောင်းတွင် ကျောင်းသားများ၏ ပညာရေးအတွက် ကို်ယ်ထူကိုယ်ထ စနစ်ဖြင့် ရရာ နည်းလမ်းရှာကြံပြီး စာသင်ပေးရသည်ဟု စာသင်ကြားပေးသော ဆရာမဒေါ်နော်ခါးရာက ပြောသည်။ “အခုသူတို့(အစိုးရကျောင်း) နည်းစနစ်တွေပြောင်းသွားတယ်လို့သိရတယ်လေး အဲ့ဒီတော့ ကျွန်မတို့လက်လမ်းမှီသလောက်ပေါ့။ ကဗျာတွေကိုဖုန်းနဲ့ပြန်ကူးပြီးတော့ သင်ပေးရတာပဲရှိတယ်။ ”ဟု ဒေါ်နော်ခါးရာ က လက်ရှိ သူငယ်တန်းကျောင်း၏ သင်ရိုးစနစ်အသစ်ကို ပြောပြသည်။ လက်ရှိအနေအထားအရ အန္တရာယ်ဇုန်အဖြင့်သတ်မှတ်ထားသော မော်ချီးတောင်ပေါ် ကျောင်းများအတွင်း သင်ကြားမှု မလုပ်နိုင်ပဲ ကျောင်းဝန်း အနီးရှိ မူကြိုကျောင်း နှင့် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ နေရာများတွင်သာ သူငယ်တန်းမှ စတုတ္တတန်းအထိ စုပေါင်းသင်ကြားနေရသည်။ “ စာသင်ရတာလဲ နေရာက အခက်အခဲဖြစ်တယ်။ […]