“ အမေ့လျော့ခံ ဘဝက လွတ်ချင်ပြီ ”

မော်ဦးမြာ အခုလိုအချိန်ဆိုရင် ရှားတောမြို့နယ်၊ ဖရေစိုးလေးဒေသက ဒေသခံတွေက တောင်ယာ ပေါင်းရှင်းရမဲ့ အချိန်ကို ရောက်လာပါပြီ။ လွိုင်ကော်ကနေ ရှားတောကို သွားတဲ့ လမ်းဘေး ဝဲ၊ယာ တလျှောက်မှာ တောင်ယာခင်းတွေ ရှိနေပြီး အခင်းတိုင်းမှာ စပါးပင်၊ပြောင်းဖူးပင်၊ နှမ်းပင် ပေါက်စလေးတွေကို တောင်စောင်းလေးပေါ်မှာ ထိုင်တလှည့်၊ထတလှည့် ရှင်းနေကြပါတယ်။ ပေါင်းရှင်းသူ အများစုကတော့ အမျိုးသမီးတွေပါ။ တချို့သော အမျိုးသမီးတွေမှာ ကလေးငယ်လေးတွေကို ကျောပိုးပြီး နေပူမရှောင်၊ မိုးရွာ မရှောင်ပဲ ပေါင်းရှင်းနေကြရပါတယ်။ အဲ့ဒီထဲမှာမှ ဒေါဆော်ဘူးကျေးရွာကတော့ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အလွန်ခက်ခဲနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကားလမ်းမရှိတဲ့အပြင် ဆိုင်ကယ်နဲ့ သွားလာရင်တောင် တောကြား၊ တောင်ကြားထဲကိုသာ ဖြတ်သန်းသွားလာနေရဆဲပါ။ အိမ်ခြေ ၃ဝ ဝန်းကျင်သာရှိသေးတဲ့ ဒေါဆော်ဘူးကျေးရွာမှာ […]

“အကြမ်းဖက်မှု သံသရာအောက်က လွတ်ချင်သူများ”

မော်ဦးမြာ ရေးသားသည်။ နေပူပူ တောင်ယာခင်းထဲ တနေကုန် အလုပ်လုပ်ရင်း ညနေစောင်းမှ အိမ်ကို ပြန်လာတာတောင် ပါးပြင်ပေါ်က သနပ်ခါး ပါးကွက်ကြားလေး မပျက်မကွက်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပြီး မြင်သူတိုင်းကို ဖော်ရွေစွာ ပြုံးပြနေတဲ့ မော်စူးမယ်(နာမည်လွဲ) တစ်ယောက်ကို မြင်သူတိုင်းက ပျော်ရွှင်မှုတွေကို ရင်ဝယ်ထွေးပိုက်နေနိုင်သူလို့ပဲ မြင်ကြပါလိမ့်မယ်။ ဖြူဖွေးနေတဲ့ သွားလေးတွေပေါ်အောင် ပြုံးနေတတ်တဲ့ သူမကို ကြည့်တိုင်း နေ့စဉ်နဲ့အမျှ မျိုသိပ်ထားတဲ့ ရင်တွင်းခံစားချက်လေးတွေ ရှိနေတယ်လို့တောင် မထင်ရလောက်အောင်ပါပဲ။ သူမက အသက် ၁၉ နှစ် ရှိပါပြီ။ သူမကတော့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ဦးလေးတော်စပ်သူရဲ့ ဆက်သွယ်ပေးမှုကြောင့် အသက် ၄ဝ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးနဲ့ အိမ်ထောင်ကျခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူမရဲ့ […]

ကျေးလက်ဒေသက အမျိုးသမီးအများစုုဟာ ဘာကြောင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှာ အိမ်ထောင်စောကျကြတာလဲ (ရုပ်သံ)

ကယားပြည်နယ်ရှိ ကျေးလက်ဒေသက အမျိုးသမီးအများစုုဟာ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှာ အိမ်ထောင်ကျလေ့ရှိတဲ့အကြောင်းရင်းက ဘာများပါလဲ။

တိတ်တဆိတ်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု လုပ်ရပ်များ

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်၏ သတ္တုတူးဖော်ရေးအကြီးဆုံးလုပ်ငန်းဖြစ်တဲ့ မော်ချီးခဲမဖြူအဖြိုက်နက် သတ္တုလုပ်ငန်းတည်ရှိရာနေရာဟာဆိုရင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းတွေပေါတဲ့ ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တည်ရှိပါတယ်။ အဲဒီလုပ်ငန်းဟာဆိုရင်နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်နေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ခေတ်အဆက်ဆက်အစိုးရလက် ထက်တွေမှာ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြပေမယ့်လို့ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ယခုချိန်ထိ မရှိသေးဘူးလို့ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောင့်ရေးအဖွဲ့တွေက ဝေဖန်သုံးသပ်နေကြပါတယ်။ သတ္တုတူးဖော်မှုလုပ်ငန်းတွေကြောင့် ဒေသခံတွေသောက်သုံးနေကြရတဲ့ ခဲမဖြူကျေးရွာအနီးက မိုလိုချောင်းဟာဆိုရင်လည်း သောက်သုံးလို့မသင့်တော်တော့ပဲ ညစ်ညမ်းနေတာတွေကို တွေ့ရပါ တယ်။ ဒါကြောင့် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း ထုတ်ယူသုံးစွဲမှုကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ဖို့ အရေးကြီးလိုနေပြီဖြစ်တယ်လို့ Kayah Earthrights Action Network (KEAN) မှ ကိုအယ်စေးက ပြောလိုက်ပါတယ်။   သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေဟာ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ထိခိုက်မှုတွေဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်ပေမယ့်လည်း […]

ကရင်နီအမျိုးသမီး ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံမှ အကြံပြုချက်များကို သက်ဆိုင်ရာများသို့ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သွားမည်

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကရင်နီအမျိုးသမီးညီလာခံမှ ထွက်ရှိလာသည် အကြံပြုချက်များကို သက်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်လုပ်ငန်းတွင်ပါဝင်သည့် သူများကို ဆက်လက်စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သွားမည်ဟု ကရင်နီအမျိုးသမီးအစည်းအရုံး (KNOW) မှ မမီးမီးက ပြောပါသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ပဋိပက္ခကာလအတွင်း ဓားစားခံဖြစ်တဲ့အပြင် လက်ရှိငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်တွင်လည်း ပါဝင်ပတ်သက်ခွင့် နည်းနေသေးသည့်အတွက် အမျိုးသမီးအသံ၊ အမျိုးသမီးပါဝင်ခွင့် စသည့် အခွင့်အရေးများမရရှိသေးကြောင်း ဆိုပါသည်။ မမီးမီးက “နိုင်ငံရဲ့လူဦးရေထက်ဝက်ကျော်ရဲ့အသံတွေမပါဘူး။ ဒီလူတွေကိုကာကွယ်ပေးမယ့် အားလုံးပါဝင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်က မဟုတ်နေဘူးဆိုရင် အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝတဲ့ငြိမ်းချမ်းရေး process မဟုတ်ဘူးပေါ့နော။ အမျိုးသမီးတွေပါဝင်ခြင်းအားဖြင့်လည်း ဒီမိုကရေစီအရပြောမယ်ဆိုရင်လည်းတရားဝင်မှုရှိတယ်။” ဟု ပြောပါသည်။ ညီလာခံမှထွက်ရှိလာမည့် အကြံပြုချက်များကို သက်ဆိုင်ရာအစိုးရ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သွားမည်ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ညီလာခံကိုမေလ၁၃ရက်နေ့ကနေ၁၅ရက်နေ့အထိ ၃ ရက်ကြာ လွိုင်ကော်မြို့နယ် ချိကယ်ကျေးရွာအုပ်စုမောဒူဒီးဘိုးဟိုးရွာမှာကျင်းပပြုလုပ်သွားခြင်းဖြစ်သည်။  ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ […]

“ပပွာကလူ”အမျိုးသမီး အဖွဲ့ဘာတွေလုပ်လဲ

ဒွေးအယ်ခူ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံးခဲသတ္တုတွင်းလည်း ဖြစ်သလို ကမ္ဘာအဆင့်မှီခဲသတ္တုတွင်းထွက်သည့်နေရာဖြစ်သည့် မော်ချီးဒေသသည် အဖိုးတန် ခဲသတ္တုတောင်တန်းများမှ ကာရံထားသည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်လေသည်။ ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီးတောင်ကုန်းများ မြင့်မားထူထပ်သောဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ မော်ချီးဒေသခံအများစုကလည်းကရင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ခဲသတ္တုထွက်သည့် နေရာဖြစ်သည့်အလျောက် မိုးတွင်းကာလတွင် ခဲတူးဖော်မှုကြောင့် သဘာဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်သည့် မြေပြိုမှုကလည်းနှစ်စဉ် အနည်းနှင့်အများ ဖြစ်နေသည်။ ၂၀၁၅ မိုးတွင်းကာလမော်ချီးဒေသမြေပြိုမှု ဖြစ်စဉ်တွင်အစိုးရကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ လက်လှမ်းမမှီသည့် နေရာများကို“ပပွာကလူ(ကရင်)လူမှုဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေးအမျိုးသမီး”အဖွဲ့မှ သွားရောက် ဆေးဝါးကုသမှု ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မော်ချီးဒေသ၏ သောသီခိုလူမှု အထောက်အကူပြု အဖွဲ့တွင် ဦးစွာပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသည့် အမျိုးသမီးအဖွဲ့ လို်အပ်လျှက်ရှိတာကြောင့် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် “ပပွာကလူ(ကရင်) လူမှုဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေးအမျိုးသမီး”အဖွဲ့ကိုစတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးမှူးအငြိမ်းစားဖြစ်သည့် ဒေါ်နော်မားကရက်စိန်မှ […]

ကြမ်းဖက်ခံရပေမယ့်လည်း တိုင်ကြားရန် ရှက်ကြောက်နေကြရသည့်ဘဝ ရှိနေကြဆဲ

ခူးဖရဲရယ် အိမ်ထောင်သည်အမျိုးသမီးများဘဝ အမျိုးသားများအကြမ်းဖက်ခြင်းသည် ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်အလေ့အထဟု ယူဆနေကြသည့် အယူအဆမှားများကြောင့် အမျိုးသမီးအများစုသည် လုံခြုံအိမ်သို့ လာရောက်တိုင်ကြားရန် ရှက်ကြောက်နေကြရသည့်ဘဝကြုံတွေ့နေကြရသည်ဟု ကရင်နီဒုက္ခသည်စခန်းမှ WCP (Women and Child Protection)တာဝန်ခံ ဆရာမပိုးမယ်က ပြောသည်။ “ပြသာနာက သူတို့တွေ အယူသီးကြတယ်။ အများအားဖြင့် အမျိုးသမီးတွေက အခုလို အိမ်တွင်းမှာ အကြမ်းဖက်ခံနေရပြီဆိုရင် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထားရှိ အရာလို့ လက်ခံကြတယ်။ လုံခြုံအိမ်ထိ သွားနေဖို့မလိုဘူး။ လုံခြုံအိမ်မှာ သွားနေတာဟာ သိက္ခာကျတယ်လို့ ပြောကြတယ်။” ဟု ဆရာမပိုးမယ်က ပြောသည်။ ယခုကဲ့သို့ အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက်ခံနေရခြင်းသည် ဥပဒေနှင့် လိုက်လျောညီထွင်မူ မရှိသည့်အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်မှလည်း အကြမ်းဖက်ခံရသည့်အမျိုးသမီးများကို ကူညီပေးသင့်သည်ဟု ဆိုပါသည်။ ကရင်နီဒုက္ခသည်စခန်းမှ လုံခြုံအိမ်သို့ရောက်ရှိလာသည့် […]

ဘဝကကြမ်းတမ်းတယ်ဆိုပေမယ့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လာရတာ ဂုဏ်ယူတယ်

Sister Sander Lin လွိုင်ကော်မြို့မှာရှိတဲ့ ကောင်းသောသိုုးထိန်း မြန်မာဖောင်ဒေးရှင်းကျောင်းမှာ လာရောက်ခိုုလှုံနေတဲ့မော်ဘူူးမြာ (နာမည်အရင်းမဟုတ်)တစ်ယောက် သူမဘဝကို ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုတွေနဲ့ ပြည့်နဲ့နေပါတယ်။ မော်ဘူးမြာဟာအဘိုုး၊ မိခင်တိုု့နဲ့နေထိုုင်ပြီး ဖခင်ကဘယ်သူဘယ်ဝါမှန်းမသိခဲ့ဘူး။ စတုုတ္တတန်းအထိပညာသင်ကြားခဲ့ရတယ်။ ကျောင်းထွက်ပြီးနောက်ဝမ်းစာရေးအတွက် မိခင်ဖြစ်သူနဲ့အတူတောင်ယာဆင်း၊ လမ်းခင်းတဲ့လုုပ်ငန်းမှာ ကူညီခဲ့ရတယ်လိုု့ပြောပါတယ်။ မော်ဘူးမြာအသက်၁ဝနှစ်အရွယ်မှာတော့အဒေါ်ရဲ့ သူငယ်ချင်းကရွာကိုု အလည်လာတယ်။မိခင်ဖြစ်သူကိုုသမီးလေးတွေအတွက် ဖိနပ်လှလှလေးတွေဝယ်ပေးပြီး ရန်ကုုန်မြို့မှာကျောင်းထားပေးမယ်လိုု့ကမ်းလှမ်းပြောဆိုုတယ်။ ဆင်းရဲ့နွမ်းပါလှတာကြောင့် သမီးလေးတွေရဲ့ရှေ့ရေးအတွက်စဉ်းစားပြီး မိခင်ဖြစ်သူကလက်ခံလိုုက်တယ်လိုု့ ပြောပါတယ်။ ရန်ကုုန်ကိုု၈နှစ်အရွယ် ဝမ်းကွဲညီမလေးနဲ့သွားရတယ်။ တစ်ညခရီးသွားပြီး သူဌေးတစ်ယောက်ရဲ့အိမ်မှာထားခဲ့တယ်။ မော်ဘူးမြာတိုု့ညီအမအရမ်းကြောက်ခဲ့ရပြီ းညီမလေးကတော့တစ်ချိန်လုုံးငိုုနေတယ်။ နောက်တစ်နေ့မှာတော့ ညီမလေးကိုုတခြားနေရာကိုုခေါ်သွားတယ်။ အဲဒီနေ့ကစပြီးညီမလေးကိုု ထပ်မတွေ့ရတော့ဘူးလိုု့ ပြောပါတယ်။ ရန်ကုုန်မြို့မှာကျောင်းတက်ရမယ်လိုု့ ထင်ထားပေမဲ့အိမ်ဖော်လုုပ်ခဲ့ရတယ်။ အိမ်အလုုပ်တွေမလုုပ်တတ်တော့အမြဲတမ်း အဆူခံရပြီးတစ်ခါတလေအရိုုက်ခံရတယ်။ လုုပ်အားခလည်းတစ်ပြားမှမရခဲ့ဘူး။ မိခင်နဲ့လည်းနှစ်ခါပဲ ဖုုန်းပြောခွင့်ရခဲ့တယ်။ အိမ်ဖော်လုုပ်သက်၂နှစ်လုုံးလုုံးဟာငရဲလိုုပါပဲလိုု့မော်ဘူးမြာက ပြောပါတယ်။ လူမှုရေးတွေမှာအမြဲကူညီပေးတတ်တဲ့ အဒေါ်ဖြစ်သူဒေါ်ဂက်ဂရုက […]

အစိုးရနဲ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ကို အမျိုးသမီးထုတွေ ဘာပြောချင်ကြလဲ

ဒီဇင်ဘာလအတွင်းမှာ ၂၀၁၈ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုပပျောက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့ ဌာနဆိုင်ရာတွေ ၊ လူမှုအသင်းအဖွဲ့တွေက နေရာတိုင်းမှာ အခန်းအနားတွေ လှုပ်ရှားမှုတွေ ပြည်နယ်တွင်းမှာ ပြုလုပ်သွားခဲ့ကြပါတယ်။ ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်)အနေနဲ့ ကရင်နီအမျိုးသမီးထုတွေ အစိုးရနဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေကို ဘာတွေ တင်ပြတောင်းဆိုချင် ကြသလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ အမျိုးသမီးတချို့ကို ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်)မှ လိုက်လံမေးမြန်းထားချက်တချို့ပြန်လည် ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကရင်နီပြည် အမျိုးသမီးအစည်းအရုံးမှ လုံခြုံအိမ်တွင် ကြီးကြပ်သူဖြစ်တာဝန်ယူနေသူ မော်ဗျားမြာဦး ” ခုဏကပြောသလိုဘဲပေါ့ ဒီလိုမျိုးအကြမ်းဖက်မှုဆိုတာက တစ်ဦးတစ်ယောက်ထဲလုပ်လို့ရတဲ့အရာမျိုုးမဟုတ်ဘူးဆိုတော့လည်း အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းရော လွှတ်တော်ပိုင်းရောအများကြီး ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ဖို့လိုအပ်တယ်။ ကျမတို့ တရားစိရင်တဲ့အပိုင်းမှာဆိုရင် ခုဏကပြောသလိုမျိုး ထိရောက်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေချဖို့လိုတယ်။ နောက်တစ်ခုက အမျိုးသမီးနဲ့ကလေးတွေကို တကယ့်ကိုထိထိရောက်င်္ရောက်နဲ့အရေးယူဖို့လည်း အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးတွေကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ဥပဒေကလည်း […]

အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်ခံရမှုပပျောက်ရေး အသိပညာပေးလုပ်ဆောင်

ခွန်းကလိုင်းဖရီး ကယန်းဒေသတွင်း အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်ခံရမှုများ ပပျောက်လာစေရေးအတွက် ကယန်းအမျိုးသမီး အစည်းအရုံးအဖွဲ့မှ အသိပညာပေးလုပ်ဆောင်မှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်းသိရသည်။ ၎င်းတို့မှ အမျိုးသမီးများ အကြမ်းဖက်ခံရမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဥပဒေဆိုင်ရာ အမြင်ဖွင့်သင်တန်းပေးခြင်း၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းပေးခြင်းနှင့် အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုပပျောက်ရေး စည်းရုံလံှု့ဆော်သည့် လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ကယန်းဒေသတွင်း ကျေးရွာပေါင်း (၈၀) တွင် အမျိုးသမီးများအား အကြမ်းဖက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုကို အများဆုံးတွေ့ရှိရပြီး လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုနှင့် လိမ်လည်ကာမရယူသည့် အကြမ်းဖက်မှုများလည်း တွေ့ရှိရကြောင်းဆိုသည်။ အမျိုးသမီးများ အကြမ်းဖက်ခံရသော်လည်း ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းနည်းလမ်းများဖြင့် ဖြေရှင်းရာတွင် အကြမ်းဖက်ခံရသည့် အမျိုးသမီးများအတွက် နှစ်နာမှုများရှိနေကြောင်း ကယန်းအမျိုးသမီးအစည်းအရုံးအဖွဲ့၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး(၂) မူအန်းဂျေလာကဆိုသည်။ ၎င်းက “ရိုးရာဓလေ့နဲ့ ဖြေရှင်းတဲ့အပေါ်မှာ အများစုသော အမျိုးသမီးတွေက ကျေနပ်မှု မရှိဘူးပေါ့နော်။ […]