လတ်တလောဖြစ်ပွားနေတဲ့ ကိုဗစ်၁၉ကာလအတွင်းမှာ ပြည်နယ်အစိုးရအနေနဲ့ မြေယာနဲ့ပတ်သက်တဲ့စီမံခန့်ခွဲမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေတဲ့အပေါ်မှာ ပြည်နယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့မြေယာအရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆောင်ရွက်နေကြတဲ့ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေက ဘယ်လိုပြောဆိုကြပါသလဲ။ စောအယ်စေး (Kayah Earthrights Action Network) လက်ရှိ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါဖြစ်တဲ့ COVID-19 ပေါ့နော ကပ်ရောဂါဖြစ်နေတဲ့ကာလမှာတော့ အမှန်တကယ်အစိုးရအနေနဲ့ လူထုကိုအမှန်တကယ် ဒီရောဂါမဖြစ်ဖို့ကနေ အဓိက ကာကွယ်ပေးဖို့ ကူညီပေးဖို့သွားရမှာဖြစ်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒါမဟုတ်ဘဲနဲ့ အခြားသော ယန္တရားကိုအသုံးပြုပြီးတော့ ဥပမာ-မြေယာယန္တရားတွေကိုအသုံးပြုပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ဥပေဒေအောက်ကနေရှိတဲ့ အရေးယူတဲ့ကိစ္စတွေ နောက်တစ်ခုကတော့ ကျတော်တို့မြေလာယူတဲ့ကိစ္စတွေကို မြေလာလျှောက်တဲ့အပေါ်မှာ ခွင့်ပြုဖို့ကိစ္စတွေ လုပ်ဆောင်မှုကိစ္စတွေကို သူကခွင့်ပြုတဲ့အပေါ်မှာ အမှန်တကယ်မလုပ်သင့်တဲ့အရာတစ်ခုဖြစ်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင်တော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးကော လူထုတွေအားလုံးကော ဒီကပ်ရောဂါအတွက်စိုးရိမ်နေတဲ့အချိန်မှာ ဒါကိုလျစ်လျူရှုပြီးတော့ အုပ်ချုပ်သူတစ်စု လူတစ်စုရဲ့အကျိုးစီးပွားအတွက်ကို ဒီရောဂါကိုအခွင့်အရေးတစ်ခုလိုအသုံးပြုပြီးတော့လား ပြီးတော့ အခွင့်အရေးယူခြင်းဖြစ်တဲ့အတွက် ဒါကလုံးဝမလုပ်သင့်တဲ့ကိစ္စတစ်ခုပဲဖြစ်တယ် […]

အန်ထောနီ ဖရူမြို့နယ်ရဲ့ အရှေ့ဖက်ခြမ်းမှာရှိတဲ့ တောင်ယာမြေတွေဟာ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်က ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာအနေနဲ့လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ကြပြီး အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲများကိုလုပ်ကိုင်စားသောက်ကြပါတယ်။ ၂၀၁၀ မတိုင်ခင်အထိတော့ စားဝတ်နေရေးအဆင်ပြေပြီး သီးနှံတွေလည်းအထွက်ကောင်းခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကာလမှာ ဒေသခံပြည်သူတွေကိုအသိပေးခြင်းမရှိပဲ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူတွေနှင့် ဖရူဆိုမြို့ပေါ်ရှိ တပ်ရင်းတွေဖြစ်ဖြစ်ကြတဲ့ အမှတ် (၅၃၁) နှင့် (၄၂၈) တို့ ရဲဘော်တွေကနေ ဒေသခံတို့ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ မြေပြင်တွေကို တိုင်းတာမှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်ကနေ ကျေးရွာ ၆ ရွာရဲ့ တောင်ယာ ဧက ၃၀၀၀နီးပါးကို မြေသိမ်းခဲ့ပြီး စစ်ရေးလေ့ကျင့်ကျောင်းတည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ လောဂျာကျေးရွာ၊ မာခရော်ရှေ့၊ ဒေါတထော ၊ ခိုးရခူ ၊ ဒေါလော်ခူ၊ […]

၂၀၁၂ လယ်ယာမြေဥပဒေ ၏ အကျိုးဆက်များ (၁၁.၅.၂၀၂၀) တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ မြေယာ နှင့် ပတ်သက်ပြီး သက်သေခံစာရွက်စာတမ်းတောင်းလာရင် သူတို့မှာ ပြနိုင်တာဆိုလို့ ကြာချိန် (တိကျရှင်းမူမရှိသောအချိန်ကာလ) ပဲဖြစ်တယ်။ (သို့မဟုတ်) ခေတ်အဆက်ဆက်က ဒီမြေကိုလက်ဆင့်ကမ်းလုပ်ကိုင်လာခဲ့တဲ့ ဘိုးဘွားတွေရဲ့အမည်နာမတွေပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေကို ၂၀၁၂ လယ် ယာမြေဥပဒေကို နားမလည်ဘူး။ အသိအမှတ်မပြုဘူး။ ဒါကြောင့် ယခုအခါမှာ ဒေသခံတောင်သူလယ်သမားတွေ အကြီးအကျယ်ခံနေရတယ်။ အနိင်ကျင့်ခံနေရတယ် ။ တရားရုံးမှာ တရားစွဲခံနေရတယ်။ ဥပဒေနဲ့ ခြိမ်း ခြောက်ခံနေရတယ်။ ကယားပြည်နယ်မှာ လယ်ယာမြေလုပ်ပိုင်ခွင့်ပုံစံ(၇)ကိုင်ပြီး ဒေသခံတောင်သူ လယ်သမား တွေကို တရားဆွဲ တဲ့အမူက (၃/၄) မူမက ရှိနေပြီ။ တရားလိုတွေအားလုံးနီးပါးက အစိုးရဌာနဆိုင်တွေနဲ့ နီးစပ်သူတွေဖြစ် […]

စိုးထိုက်အောင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ညောင်ကုန်းကျေးရွာရဲ့ မြေယာအငြင်းပွားမှု ပြဿနာမှာ ဝယ်သူဘက်က မြေယာကို မတရားဝယ်ယူထားတာမဟုတ်ကြောင်း အချက်အလက်တွေ၊ အထောက်အထားတွေနဲ့ဝယ်ထားတာဖြစ်တယ်လို့ ၎င်းရွာမြေကို ဝယ်ယူသူ ဦးထက်ကပြောပါတယ်။ ၎င်းက “ကျတော်တို့ မတရားယူထားတာမှ မဟုတ်တာမဟုတ်တာ၊ ကျတော်တို့ အထောက်အထားတွေနဲ့အချက်အလက်တွေပြည့်စုံပြီးတော့ ကျတော်တို့ဝယ်တာလေ အဲ့မြေကို သူတို့မြေဆိုတာဒီတိုင်းနှုတ်နဲ့သွားပြောလို့မှမရတာ သူတို့မှာ ဘာလဲ အထောက်အထားဆိုတာလဲ နှုတ်ထဲမှာဘဲရှိတယ်သွားပြောလို့ဘယ်ရမှာတုန်း” လို့ပြောပါတယ်။ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအနီးမှာရှိတဲ့မြေ(၃) ဧက ကို ၂၀၁၉၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၉)ရက်နေ့မှာ မြေကိုဝယ်ယူသူ ဦးထက် မှ သိန်း ၃၆၀ကျပ်နဲ့ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ဒေါငံရောက်တွင်နေထိုင်သူ ဒေါ်စိန်ဖေါလျားနာကနေတဆင့် ဝယ်ယူထားတာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၉၊ မတ်လ ၃ရက်နေ့မှာ (ဒီးမော့ဆိုမြို့) လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် စာရင်းအင်းဦးစီးဌာနတွင် လျှောက်လွှာတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီးတော့ ၂၀၁၉ […]

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ကရင်နီလူငယ်အင်အားစုတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုမှာ စစ်တပ်ကနေ တောင်သူတွေကို တရားစွဲထားတဲ့ကိစ္စ ဆွေးနွေးရာမှာ အားရကျေနပ်မှုမရခဲ့ပေမယ့်လည်း တစ်စုံတရာ မျှော်လင့်ချက်တော့ရရှိခဲ့တယ်လို့ ကရင်နီပြည်တောင်သူလယ်သမား သမဂ္ဂဥက္ကဌ ခူးတူရယ်ကပြောပါတယ်။ “တောင်သူတွေတရားစွဲခံရတာ ၄၁ ယောက်ရှိနေပြီ၊ ၁၁ ယောက်ကထောင်ထဲမှာ ၊ ပုဒ်မ ၅ ခုနဲ့ အမှုက ၇၀ ရှိနေပြီပေါ့ ဆိုတဲ့ဟာ ကျနော်တို့တင်ပြတော့ သူတို့ဘက်က ဒါစိတ်မကောင်းစရာဘဲ ၊ ကျနော့်ဘက်ကလည်းတောင်သူတွေကို သနားဖို့၊ ငဲ့ညှာဖို့၊ ကိုယ်ချင်းစာဖို့ အဲ့တာပြောတော့ သူတို့ဘက်က လုပ်ပေးမယ်ကူညီမယ်ပေါ့၊ အဲ့တော့ တောင်သူကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျနော်တို့ဘက်က တစ်စုံတရာ မျှော်လင့်ချက်ရှိတယ်လို့ပြောလို့ရပါတယ်” လို့ပြောပါတယ်။ ဒီနေ့မှာကျရောက်တဲ့ ၆၈ နှစ်မြောက် ကယားပြည်နယ်နေ့ကို တက်ရောက်လာတဲ့ […]

မီမြာ ကယားပြည်နယ် ဒီးမော့ဆိုမြို့ တပ်မတော်အမြောက်တပ် (၃၆၀)က ဒေါဆိုရှေ့ကျေးရွာတောင်သူများ၏ မြေယာများကို တပ်သိမ်းမြေအဖြစ် သိမ်းလိုက်သည့်အတွက် တောင်သူများ စားဝတ်နေရေးအတွက် အခက်အခဲ ကြုံနေရသည်။ တောင်ယာအလုပ်ကိုသာ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည့်အတွက် တောင်ယာ အလုပ်အပြင် အခြားအလုပ်ကို မလုပ်ကိုင်နိုင်ကြောင်း၊ မြေယာ ပြန်မရလျှင် အခြား လုပ်ကိုင်စားသောက်ရန် မြေယာလည်းမရှိတော့ကြောင်း သိရသည်။ “ကျနော်တို့ ဒါမှပြန်မရဘူးဆိုလို့ရှိရင် အခြားလုပ်ကိုင်စားသောက်ဖို့ မြေယာလည်း ဘာမှမရှိဘူး” ဟု တောင်သူဦးပါးရယ်ကဆိုသည်။ စားဝတ်နေရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးများအတွက် စိုက်ပျိုးမြေကိုသာ တောင်သူများ မှီခိုအားထားနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် သိမ်းထားသော မြေယာများ ပြန်လည်ရရှိရန် အလိုရှိနေကြသည်။ “ကျမတို့က ဒီမြေနဲ့ပဲ အသက်ရှင်နေတော့ ဒီမြေလေးပြန်ရဖို့ တောင်းဆိုချင်တယ်၊ ဒီမြေက ကျမတို့အတွက် […]

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) စစ်တပ်မှသိမ်းယူထားတဲ့ ဒေသခံတောင်သူတွေရဲ့ မြေယာဟာဆိုလျှင် မြေသိမ်းဥပဒေနှင့်မကိုက်ညီဘူးဆိုရင် ဥပဒေအရတောင်သူတွေထံ ပြန်ပေးရမယ်လို့ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေဦးသိန်းဦးကပြောပါတယ်။ “ပထမဆုံးအချက်ကတော့ ကျတော်တို့မြေသိမ်းတယ်ဆိုရင် ၁၈၉၄ခုနှစ်မြေသိမ်း ဥပဒေအရပဲ သိမ်းလို့ရတာပေါ့နော် ဒါက ဥပဒေကြီးဖြစ်နေတာကိုး အဲ့ဒီဥပဒေနဲ့မညီတဲ့ဟာတွေကို ပြန်ပေးနေကြတာပေါ့နော်။ ပြန်ပေးရမယ် ဒါနိုင်ငံတော် သမ္မတ ကလဲညွှန်ကြားထားတာပေါ့နော်။” လို့ ဦးသိန်းဦးက ပြောပါတယ်။ တောင်သူတွေကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေအတွက် ပြန်ရရှိဖို့ အားကိုးစရာဥပဒေတခုဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ လက်ရှိတောင်သူတွေ တရားရုံးကိုထွက်ဆိုချက်တွေအရ တောင်သူဟာဆိုရင် နှစ်ပေါင်း၅၀မကစိုက်ပျိုးလားကြပြီးဖြစ်တယ်ဆိုတာ သက်သေတွေထွက်ဆိုထားတာတွေ့ရကြောင်း၊ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးအနေနဲ့ကြည့်မယ်ဆိုရင် တောင်သူတွေပြန်ရဖို့မြေပဲဖြစ်တယ်လို့ ဦးသိန်းဦးက ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ဒေါဆိုရှေးတောင်သူတွေကိုစစ်တပ်ကတရားစွဲထားတဲ့အမှုကို အခုလိုသုံးသပ်ပြောဆိုထားပါတယ်။ ဦးသိန်းဦးက “အာဏာရှိတာ မရှိတာနဲ့မဆိုင်ဘူး။ ဥပဒေအရ တောင်သူတွေမှာ အခွင့် အရေးတွေရှိတယ်။ ဥပဒေနဲ့အညီ ရော်ကြေးတွေ ၊နစ်နာကြေးတွေ […]