“ကျောင်းခေါင်းလောင်းသံ ပြန်မြည်လာပေမဲ့ ပညာရေးခရီးက ကြမ်းတမ်းနေဆဲ”

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်)

နံနက်မိုးသောက်အရုဏ်တက်ချိန်တွင် သီဆိုကျူးရင့်နေကြတဲ့ ကျေးငှက်တေးသံများနဲ့အတူ စာသင်ကျောင်းခေါင်းလောင်းသံကလည်း ဂီတသံစဉ်သဖွယ် တောတောင်တခွင်လုံးကို လွင့်ပျံ့လာပါတယ်။

မကြာသေးခင်ကပဲ စာသင်ခန်းများအတွင်းကနေ ကလေးတွေရဲ့ စာအံသံ၊ ဆရာ၊ ဆရာမ တွေရဲ့
စာသင်ကြားသံများဟာ တဖန်ပြန်လည်အသက်ဝင်လာပါပြီ။ သို့သော် အဲ့ဒီအသံများဟာ စစ်တပ်အာဏာ မသိမ်းယူခင် ယခင်နှစ်များကလို ကျေးရွာအလယ်က စာသင်ကျောင်းဝန်းများမှ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အသံတော့မဟုတ်ပါဘူး။

လူသူအရောက်အပေါက်နည်းပြီး အများမျက်စိမှ ကွယ်ဝှက်ထားရပြီး တောတောင်အတွင်း ယာယီတဲတွေ ဆောက်လုပ်ထားတဲ့ စာသင်ကျောင်းများမှ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အသံများ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းပြန်ဖွင့်နိုင်တာနဲ့ပဲ ပညာရေးက ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်သွားပြီလို့တော့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။

စစ်ရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမ မတည်မြဲတာတွေ ၊ စားဝတ်နေရေး စိန်ခေါ်မှု ဖိအားတွေကြောင့် ကျောင်းထွက်သွားရတဲ့ ကလေးတွေ ၊ လမ်းခရီး ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် သင်ထောက်ကူပစ္စည်း အကူအညီတွေပါ မရောက်နိုင်သေးတာကလည်း ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ် ခရီးလမ်းစဉ်အပေါ် ဖိအားပေးကြမ်းတမ်းနေဆဲပါ။ လိုအပ်နေတဲ့ စာရေးကိရိယာ၊ သင်ထောက်ကူ ပစ္စည်းနဲ့ သင်ကြားရေး အသုံးအဆောင် အကူအညီတွေဟာ လမ်းခရီးပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ယခုအချိန်ထိ မရောက်နိုင်သေးတဲ့ စာသင်ကျောင်းတွေ များစွာ ရှိနေပါတယ်။

ယခင်နှစ်က ရှိနှင့်နေပြီးသားတွေကိုသာ မျှဝေသုံးစွဲပြီး သင်ကြားနေရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုလို အဟောင်းတွေကို ပြန်လည်သုံးစွဲနေကြတဲ့အချိန်မှာ သင်ကြားရေး ဆရာ၊ ဆရာမတွေ အတွက် အခက်အခဲတခု ဖြစ်နေရပြန်ပါတယ်။ တချို့သောကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းသား ၃ ဦးကို ဖတ်စာအုပ် ၁ အုပ် သို့မဟုတ် ၅ ဦးကို ၁ အုပ် စသဖြင့် သင်ကြားနေကြရတာတွေလည်း ရှိနေတာပါ။

“ကျမက ကိုဗစ် – ၁၉ ကစပြီး ကျောင်းနားခဲ့ရတာပေါ့နော်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြန်တက်ရတယ်။ ကျောင်းပျက်ခဲ့တဲ့ ကာလကြောင့် စာပြန်လေ့လာသင်ယူမှုက အားနည်းတယ်။ ဖတ်စာအုပ်တွေ မလုံလောက်တာတပိုင်းပေါ့နော်။ ဒါကြောင့် အတန်းထဲမှာ သင်ခန်းစာအသစ်တွေကို လိုက်မီဖို့က ခက်ခဲသွားတယ် ။ သူများထက် ပိုကြိုးစားရတယ်ပေါ့နော်။” လို့ ဒီးမော့ဆို (ရှေ့ ) မြို့နယ် အထက်တန်းကျောင်းမှာ တက်ရောက်နေတဲ့ ကျောင်းသူ တဦးက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိ ဒီးမော့ဆို (ရှေ့ ) မြို့နယ် မှာ အခြေခံပညာစာသင်ကျောင်းပေါင်း (၃၀) ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ထားပါတယ်။ ကြမ်းတမ်းလှတဲ့ ပညာရေးခရီးလမ်းစဉ်ကို မလျှော့တဲ့ဇွဲနဲ့ ရဲရဲတောက် ဆက်လျှောက်နေကြတဲ့ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၃,၄၀၀ ကျော် အခက်အခဲတွေကြားကပဲ ဆရာ၊ ဆရာမ ၃၀၀ ကျော် က သင်ကြားပေးနေတာပါ။ သို့ပေမယ့် လိုအပ်ချက်တွေကတော့ ကျောင်းအရေအတွက်ထက် ပိုများနေဆဲပါပဲ။

“ယခု ၂၀၂၆ -၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ်မှာ လမ်းကြောင်းအခြေအနေအရ သွားလာလို့ အဆင်မပြေတော့တာကြောင့် ယခင်နှစ်တွေကထက် ပညာရေး ပရောဂျက် လုံးဝ ဝင်ရောက်လာမှု မရှိတော့တာကြောင့် အစစအရာရာ ပိုပြီးခက်ခဲလာတယ်။” လို့ ဒီးမော့ဆို (ရှေ့) မြို့နယ်၊ မြို့နယ် ပညာရေးမှူး က ပြောပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း တော်လှန်ရေးကာလတလျှောက် စေတနာ့ဝန်ကို ထမ်းဆောင်လာခဲ့သူတွေအဖို့ သူတို့ရဲ့ ဝမ်းရေးအတွက် စိန်ခေါ်မှုတွေက ပိုမိုမြင့်မားလာပါတယ်။ ဝမ်းရေးအခက်အခဲ စိန်ခေါ်မှု တွေကြောင့်လည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေဟာ အမြဲတမ်းလိုလို အပြောင်းအလဲ ရှိနေကြပြန်ပါတယ်။

“တော်လှန်ရေးကာလ ရှည်ကြာလာတာနှင့်အမျှ သင်ကြားရေးဆရာများဟာလည်း မကြာခဏ အပြောင်းအလဲများလာတယ်။ သင်ကြားရေးဆရာ၊ ဆရာမ မတည်မြဲမှုက ကလေးများရဲ့ သင်ယူလေ့လာမှုအပေါ် များစွာထိခိုက်မှုရှိလာတယ်” ဒီးမော့ဆို (ရှေ့) မြို့နယ်၊ မြို့နယ် ပညာရေးမှူး က ပြောပါတယ်။

ဒီလိုအချိန်ကာလမှာ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ တော်လှန်ရေးခရီးကို လူကြီးလူငယ်တွေ အားသွန်ခွန်စိုက် ပါဝင်နေကြသလို၊ ပညာရေးလမ်းစဉ်တိုးတက်ဖို့ကိုလည်း ခံယူချက်နဲ့ ပါဝင်အားဖြည့်ပေးကြဖို့ မြို့နယ်ပညာရေးမှူး က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း ဒေသခံ၊ စစ်ရှောင်မိသားစုအများစုဟာ နေ့စဉ်စားဝတ်နေရေးအတွက် ရုန်းကန်နေကြရတာကြောင့် ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးကို အရင်လို အချိန်နဲ့ငွေ အပြည့်အဝ မပံ့ပိုးနိုင်ကြတော့ပါဘူး။

ဒီးမော့ဆို ( ရှေ့ ) မြို့နယ်မှာ သင်ကြားရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ကျောင်းဆရာမတဦးကလည်း များစွာသော ပညာရေးခရီးအခက်အခဲတွေကြားက ဆရာ၊ ဆရာမ တည်မြဲရေးဟာ အထူးလိုအပ်ချက်ဖြစ်နေပြီး ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတွေအတွက် စာရေးကိရိယာရရှိမှုကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတွေဟာ ကျောင်းတက်ခွင့်ရကြပေမဲ့ လိုအပ်ချက်တွေ မြင့်မားနေတဲ့ အခက်အခဲတခုတည်းကို ရင်ဆိုင်နေကြရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အာဏာသိမ်းကာလအတွင်း စာသင်နေစဉ်အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရတာ၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်ခံရတာ၊ စစ်ကြောင်း ကြောင့် ပြေးလွှားနေရတာတွေကြောင့် ကျောင်းသွားဖို့ စိုးရိမ်စိတ်တွေဟာလည်း ဒီကနေ့အထိ လွှမ်းမိုးနေဆဲပါပဲ။

စစ်အစိုးရတပ်ဟာ စာသင်ကျောင်းတွေကို မကြာခဏ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်နေတာကြောင့် ကလေးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ လုံခြုံရေးကို စိုးရိမ်နေကြသလို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်လာတာတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကျောင်းဝန်းထဲမှာ ကျောင်းသင်ခန်းစာတွေကို သင်ကြားပေးနိုင်ရုံနဲ့ မလုံလောက်တော့ပါဘူး။ ကလေးတွေရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးနိုင်ဖို့က ပိုပြီးအရေးကြီးနေတဲ့အကြောင်း ကျောင်းဆရာမ တဦးက အခုလို ဆိုပါတယ်။

“အတတ်နိုင်ဆုံး အထူးသဖြင့် အထက်တန်းကလေးတွေကို စိတ်ပျော်ရွှင်အောင် အားပေးစကားတွေ ပြောပေးဖို့ လိုတယ်။ ပြောလည်း ပြောနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အကြိမ်ရေများများထပ်တိုးဖို့ လိုနေတယ်။ ဥပမာ ပညာရေးဘက်ဆိုင်ရာတွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဌာနဆိုင်ရာ အကြီးအကဲတွေပဲဖြစ်ဖြစ် ကျောင်းသားတွေနဲ့ တွေ့ဆုံပြီးတော့ အနာဂတ်မှာ ပညာရေးဟာ ဘာကြောင့် အရေးကြီးသလဲ ဆိုတာကို ဟောပြောပွဲလေးတွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တွေ့ဆုံပွဲလေးတွေပဲ ဖြစ်ဖြစ် လုပ်ပေးမယ်ဆိုရင် ကလေးတွေက ပညာရေးဟာ အရေးကြီးနေသေးတာပဲ ဆိုတာကို သတ်မှတ်လာမယ်” လို့ အဆိုပါ ကျောင်းဆရာမ က ပြောပါတယ်။

ကျောင်းတွေ ပြန်ဖွင့်နိုင်တာက ပညာရေးပြန်လည်စတင်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ ခြေလှမ်းတခု ဖြစ်ပေမဲ့ ကလေးတိုင်း ပညာသင်ယူခွင့် မပြတ်တောက်ဘဲ အရည်အသွေးရှိတဲ့ ပညာရေးကို ရရှိဖို့ဆိုရင် ကျောင်းခေါင်းလောင်းသံ ပြန်မြည်လာတာတခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်သေးပါဘူး။

စာအံသံတွေ ပြန်လည်အသက်ဝင်လာပေမဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ပညာရေးခရီးလမ်းဟာ ဆရာ၊ ဆရာမတွေ၊ မိဘတွေနဲ့ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတွေ အားလုံးအတွက် ခက်ခဲကြမ်းတမ်းနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီခရီးလမ်းကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းနိုင်ဖို့အတွက် ဒေသခံတွေ၊ ပညာရေးတာဝန်ရှိသူတွေ၊ အကူအညီပေးအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း အားလုံးရဲ့ ပူးပေါင်းအားဖြည့်မှုက မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။