spot_img
Sunday, January 29, 2023
spot_img

CATEGORY

လူ့အခွင့်အရေး

 “အိမ်မီးလောင်ပြာကျသွားခဲ့ရပြီ၊ အရမ်းကိုနာကျဉ်ခံစားနေရပါတယ်”

(ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်))ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ ပထမပတ်အတွင်းက အိမ်မီးလောင်ပြာကျသွားခဲ့ရတဲ့ ဒေါ်မီမြာရဲ့အိမ်ဟာ သူ့ဘဝတစ်သက်လုံး ရှာဖွေစုဆောင်းထားခဲ့သမျှ သဲထဲရေသွန်ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ဒေါ်မီမြာရဲ့အိမ်က ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ငွေတောင်ရွာသစ်ရွာကဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့အိမ်ကို သူတို့ရဲ့ချွေးတွေ လုပ်အားတွေ နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီးချိန်မှ အိမ်မီးရှို့ခံလိုက်ရတယ်လို့ ဒေါ်မီမြာက ဆိုပါတယ်။“ကျွဲ၊နွားတွေရောင်းခဲ့ရတယ်။ ဝက်တစ်ကောင်ရှိလဲ တစ်ကောင်ရောင်းထုတ်ပြီးစုခဲ့ရတယ်။ ပိုက်ဆံတွေစုဆောင်းခဲ့ရတယ်။ တစ်နှစ်မပြည့်သေးရင်နောက်တစ်နှစ် ထပ်ရှာစုဆောင်းရတယ်။...

သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုတွေမှာ တရားစီရင်ရေးကြန့်ကြာနေတာ မဖြစ်သင့်

စိုးထိုက်အောင် ဖရူဆိုမြို့နယ်မှာ သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုကနေ သက်ပြည့် မုဒိမ်းမှုပြန်ဖြစ်သွားတဲ့ကိစ္စရပ်တွေရှိနေတာကြောင့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုတွေ တရားစီရင်ရေးမှာ ကြန့်ကြာနေတာမဖြစ်သင့်ဘူးလို့ ဖရူဆိုမြို့နယ်မှ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးသဲရယ်က ပြောပါတယ်။ “တရားခံကတော့ ဒါဘယ်ကလူမှန်းမသိဘူးပေါ့နော် ဆိုတော့ တစ်ဘက်က ငွေရေးကြေးရေးနဲ့အာဏာပိုင်တွေကို လာဘ်ထိုးပြီးတော့မှ ဒီအမှုသည် ငယ်သွားအောင်ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးပေါ့နော် အဲ့လိုလုပ်သွားရင် ဒါကျတော်တို့ဒေသခံအမျိုးသမီးတွေအတွက် အရမ်းနစ်နာတယ်ပေါ့နော်။”လို့ ဦးသဲရယ်က ပြောပါတယ်။ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အနေနဲ့...

ဒေသန္တရအမိန့်က ပြည်နယ်ကိုကျဆုံးအောင်ပြုလုပ်နေခြင်းဟုဆို

နော်ဒွေးအယ်ခူ ပြည်နယ်အစိုးရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဒေသန္တရအမိန့်ထုတ်ပြန်ထားခြင်းက ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် ကျဆုံးအောင် ပြုလုပ်နေခြင်းဖြစ်တယ်လို့ Karenni MATA အဖွဲ့မှ တာဝန်ခံဖြစ်တဲ့ ခွန်းအန်းဂျလိုက ပြောပါတယ်။ ခွန်းအန်းဂျလိုက “အစိုးရကို တိုက်ခိုက်ဖို့အမြင်ဖွင့်တာမဟုတ်ဘူး။ လူထုတွေ သိထိုက်သိအပ်တဲ့အရာတွေ ကျတော်တို့က အမြင်ဖွင့်ပေးတယ် လိုက်ပြီး ဆော်သြပေးတာကို သူတို့က အဆိုးမြင်ဝါဒနဲ့ ဒေသန္တရအမိန့်ထုတ်ပြန်တာက ပြည်နယ်ကျဆုံးအောင်လုပ်တာပဲ...

စစ်ဘေးဒဏ်ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ရှားတောမြို့နယ်ထဲက ဒေသခံတွေရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအမြင်

မော်ဦးမြာ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်ရဲ့ ရှားတောမြို့နယ်ထဲက ကျေးရွာတွေဟာဆိုရင် ယခင် ဖြတ်လေးဖြတ်စစ်ဘေးဒဏ်ခံရလို့ ရွာလုံးကျွတ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရတာတွေ ကျေးရွာတွေ တော်တော်များများ ပျက်စီးခံခဲ့ရပါတယ်။ တချို့ဒေသခံတွေအများစုက နယ်စပ် ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ စစ်ရှောင်ကြသလို ရှားတော့မြို့ပေါ်က စုစည်းရွာမှာလည်း သွားရောက်ပြေးရှောင်နေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ အခုချိန်ထိ ကျေးရွာကို မပြန်နိုင်နိုင်ကြသေးပါဘူး။ တချို့အနည်းအကျဉ်းကတော့ တောင်ယာတွေ ပြန်ခုတ်စားတဲ့သူ ရှိပါတယ်။...

တပ်သိမ်းမြေ ပြန်ပေးသင့်တဲ့ သဘောထားမှတ်ချက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရထံတင်ပြထား

နော်ဒွေးအယ်ခူ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့အနေနဲ့ တပ်ကနေတောင်သူတွေကိုသိမ်းထားတဲ့ မြေပြန်ပေးဖို့ကိစ္စ လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိတဲ့အတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရထံ ပြန်ပေးသင့်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားမှတ်ချက်ကိုသာပေးနိုင်တယ်လို့ ကယားပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးအယ်ဖောင်းရှိုက ပြောပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်က “ပြည်ထောင်စုကို ဒီအပေါ်မှာ စီမံပြီးမှ သူတို့ပေးတဲ့ ကဏ္ဍလေးကျန်နေတယ်။ သူတို့စီစစ်နေတယ် စီစစ်ပြီးမှသူတို့ပေးသင့်ပေးထိုက်တယ်ဆိုရင် သူတို့ပြန်ပေးဖို့ လုပ်မှာပေါ့။ ဒါကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ယောက်အနေနဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်မှမရှိတာ”လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၉...

ငြိမ်းချမ်းရေးက အမျိုးသမီးထုနဲ့သက်ဆိုင်ပါသလား

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးထုေတြက မရွိမျဖစ္ ပါဝင္ဖို႔ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ယေန႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြက ခံယူထားၾကပါတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ၿမိဳ႕ နဲ႔ အလွမ္းေဝးတ့ဲ ကေယာေဒသဘက္မွာရွိတ့ဲ အမ်ိဳးသမီးထုေတြကို ယေန႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားေတြကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။ မိုဆိုကျေးရွာအုပ်စု ဒေါကူလယ်ရွာနေ ဒေါ်ခူလာဖေါ “ကျေးလက်တွေဘက်က ကျမတို့အမျိုးသမီးအပိုင်းတွေမှာ...

“ကျေးလက်နေ အမျိုးသမီးများရဲ့ တိုးတိတ်ရှိုက်သံများ”

စိုးထိုက်အောင် ဖရူဆိုမြို့နယ်ရဲ့ အနောက်ဘက်ခြမ်း ဒိုမိုဆောကျေးရွာအုပ်စု ခါးဘယ်ကျေးရွာဟာဆိုရင် ဖရူဆိုမြို့ကနေ ၃ နာရီကျော်ကျော်လောက် ကားစီးသွားရပါတယ်။ ဖရူဆိုကနေ ဟိုယာအထိလမ်းကောင်းပြီး ဟိုယာကနေ ခါးဘယ်အထိကတော့ လမ်းကြမ်းပါတယ်။ ခါးဘယ်ကျေးရွာကတော့ တောင်ကြားထဲမှာရှိပြီး အိမ်ခြေ ၈၀ခန့်ရှိပါတယ်။ အားလုံးက ကယောလူမျိုးစုတွေ နေထိုင်ကြတဲ့ ရွာလေးဖြစ်ပါတယ်။ ရွာသူရွာသားများတွေက အဓိက အားဖြင့်တောင်ယာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းကိုသာ...

ကူရာမဲ့နေတဲ့ တောင်သူတွေဘဝ

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) ကလေးတွေနဲ့မိခင်တွေ အမျိုးသမီးတွေအများစုလိုက်စီးလာတဲ့ ထော်လဂျီစက်တစ်စီးဟာဆိုရင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် တရားရုံးရှေ့ကို ပုံမှန် တစ်ပတ်တစ်ကြိမ်ရောက်ရှိလာစမြဲပါ။ သူတို့တွေဟာဆိုရင် ဒေါဆိုရှေးကျေးရွာကနေ လာကြတဲ့သူတွေဖြစ်ကြပါတယ်။ ထော်လဂျီစက်ပေါ်မှာဆိုလျှင် အမျိုးသမီးတွေနဲ့ကလေးငယ်တွေအပါအဝင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေ၊ ဟင်းခြောက်တွေ၊ထမင်းဗူးတွေက ပုလိုင်းတွေ၊ ခြင်းတောင်းတွေနဲ့အပြည့်တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ တရားရုံးချိန်းရှိတုန်း သူတို့ရဲ့ အမျိုးသားတွေအတွက် ထောင်ထဲမှာစားစရာတွေသယ်သွားနိုင်ဖို့အရောက်လာပို့ ပေးကြတာဖြစ်ပါတယ်။ တချို့အမျိုးသားတွေကတော့ ဆိုင်ကယ်တွေနဲ့ စားစရာတွေသယ်လာပြီးတော့ သူတို့သားတွေကိုလာပို့ဖို့ ရောက်လာကြပါတယ်။ ဒေါဆိုရှေးတောင်သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့...

တိုင်းရင်းသားဒေသမှာ တောင်သူလယ်သမားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရမှု ပိုမိုဆိုးဝါးလာနေ

ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) လက်ရှိပြည်သူ့အစိုးရလက်ထက်မှာ တိုင်းရင်သားတောင်သူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေ အချိုးဖောက်ခံနေရမှု ပိုဆိုးဝါးလာနေပြီး ကယားပြည်နယ်အတွင်း ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး တောင်သူတွေ တရားစွဲခံရတဲ့ ကိစ္စဟာ လုံးဝမဖြစ်သင့်ဘူးလို့ ချင်းလယ်သမားများကွန်ယက် (Chin Farmers Network) မှ မမိုးမိုးက ပြောပါတယ်။ " ဒီအစိုးရလက်ထဲမှာ တောင်သူတွေရဲ့အခွင့်အရေးက ဘာတိုးတက်မှုမှမရှိဘူး သူတို့အသစ်ပြင်လိုက်တဲ့ဥပဒေ က တောင်သူတွေအတွက်ပိုဆိုးစေတယ်။...

တပ်သိမ်းမြေကြောင့် ဒေါဆိုရှေ့တောင်သူများ စားဝတ်နေရေးအတွက် အခက်အခဲကြုံနေရ

မီမြာ ကယားပြည်နယ် ဒီးမော့ဆိုမြို့ တပ်မတော်အမြောက်တပ် (၃၆၀)က ဒေါဆိုရှေ့ကျေးရွာတောင်သူများ၏ မြေယာများကို တပ်သိမ်းမြေအဖြစ် သိမ်းလိုက်သည့်အတွက် တောင်သူများ စားဝတ်နေရေးအတွက် အခက်အခဲ ကြုံနေရသည်။ တောင်ယာအလုပ်ကိုသာ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည့်အတွက် တောင်ယာ အလုပ်အပြင် အခြားအလုပ်ကို မလုပ်ကိုင်နိုင်ကြောင်း၊ မြေယာ ပြန်မရလျှင် အခြား လုပ်ကိုင်စားသောက်ရန် မြေယာလည်းမရှိတော့ကြောင်း သိရသည်။ “ကျနော်တို့ ဒါမှပြန်မရဘူးဆိုလို့ရှိရင်...